CIEKAWOSTKI O CHINACH

Przygotowując się do kolejnych etapów olimpiady DialNet Masters, warto zrobić sobie krótką przerwę i wykorzystać ją na lekturę ciekawostek o Chinach. Pozwoli to lepiej poznać mentalność, kulturę i historię tego państwa, a tym samym przygotować się do wyprawy do Chin – głównej nagrody naszego turnieju.

Czy wiesz, że:

• Chiny są państwem, w którym internet jest poddany cenzurze. Google, wraz z innymi dużymi firmami z branży IT, podporządkowało się ograniczeniom narzucanym przez tamtejszy rząd w zamian za możliwość dostępu do rynku. Ograniczenia te polegają m.in. na blokowaniu dostępu do niepożądanych dla obywateli Chin stron, np. związanych z protestami na placu Tiananmen w 1989 roku, stron wspierających ruchy niepodległościowe w Tybecie czy Tajwanie. Działania te są interpretowane przez niektórych jako rażąco sprzeczne z zasadą biznesową Google’a: don't be evil ("nie czyń złego" / "nie bądź zły").

• Polacy i Chińczycy zdobyli pierwsze miejsce na XX Międzynarodowej Olimpiadzie Informatycznej w Kairze w sierpniu 2008 roku.

Nie ma wątpliwości, młoda polska informatyka jest na najwyższym światowym poziomie. Na XX Międzynarodowej Olimpiadzie Informatycznej, która zakończyła się Kairze, polska drużyna zdobyła pierwsze miejsce wraz z Chinami. Polacy wywalczyli trzy złote i jeden srebrny medal. Drugie miejsce w klasyfikacji medalowej zajęła Rosja, trzecie - USA. Indywidualnie trzecie miejsce na świecie zdobył Marcin Kościelnicki, tegoroczny absolwent I LO im. Juliusza Słowackiego w Chorzowie.(Żródło:http://www.rp.pl/artykul/62956,180541_Polscy_informatycy_najlepsi_na_swiecie.html )

• W Chinach żyje najwięcej ludzi na świecie – ok. 1,3 mld osób. W samym Szanghaju mieszka około 18 mln, a w Pekinie – ponad 12 mln ludzi.

• Język chiński (mandaryński) jest najpowszechniej używanym językiem. Posługuje się nim ponad miliard mieszkańców naszego globu.

• Najwyższy Człowiek na Świecie to Chińczyk Bao Xishun. Jego wzrost 2,361 m został odnotowany w Księdze Rekordów Guinnesa w lipcu 2006 r..Gdy Bao Xishun miał 15 lat, zaczął bardzo szybko rosnąć. W wieku 21 lat mierzył już 2,1 m, czym bardzo się martwił, bo … nigdzie poza domem nie było dla niego wystarczająco długiego łóżka. Jako dwudziestolatek uważał, że tak wybujały wzrost jest chorobą. Odwiedzał lekarzy, ale wyniki pokazywały, że wszystko jest w porządku. Kiedy jego przyjaciele przedstawiali mu kolejne dziewczęta, wszystkie uciekały z powodu wysokiego wzrostu amanta. Gdy miał 40 lat, umarła jego matka. Był to dla niego wielki wstrząs. Mama bardzo go kochała, a przed śmiercią zrobiła mu własnoręcznie ubrania i buty, których – z powodu gigantycznego rozmiaru – nie mogła kupić w zwykłym sklepie. Życie Bao odmienił pewien wrześniowy poranek 2005 roku. Wtedy to naszego Guliwera odwiedził pewien biznesmen i poprosił, żeby został twarzą jego restauracji. Początkowo rodzina Bao Xishuna nie zgodziła się na to, ale on po namyśle postanowili spróbować. Przyjazd wielkoluda sprawił, że zyski restauracji stale rosły. Coraz więcej klientów przychodziło tu, żeby nie tyle smacznie zjeść, co zobaczyć giganta. Dzięki temu Bao Xishun stał się znanym człowiekiem. Po raz pierwszy, dzięki zarobionym pieniądzom, miał nowe buty na wymiar i mieszkanie dostosowane do wzrostu.

• najpopularniejszym chińskim nazwiskiem jest "Wang" (czyt. uang), które znaczy "król". W Chinach żyje 93 mln Wangów, zatem jest to najbardziej królewski naród na świecie. Na drugim miejscu jest 92 mln ludzi o nazwisku Li, a na trzecim - 88 mln Zhangów (czyt. dżang). Chińskie nazwiska rodowe mają historię sięgającą kilku tysięcy lat, więc ludzie, którzy je noszą, zazwyczaj uważają innych o tym samym nazwisku za sobie bliskich.

• Wielki Mur Chiński (podobnie jak Petra, Machu Picchu i Koloseum) został wpisany na listę siedmiu cudów świata. Uważa się, że jest to jedyna budowlą widoczna gołym okiem z Księżyca. Niektórzy jednak obalają ten pogląd, twierdząc, że nawet z bliskiej orbity ziemskiej jest on trudny do zobaczenia, ponieważ zbudowany jest z materiałów nieodróżniających się od podłoża. Większość astronautów pytanych o mur twierdzi, że nie wie czy był to mur i że, jeżeli patrzy się, wiedząc gdzie, to można go zobaczyć. Jest to największa i najdłuższa budowla na świecie wybudowana przez ludzi. Mur ciągnie się od miasta Ciajükuan (Jiayuguan) na wschód do miasta Szanhajkuan (Shanhaiguan) nad Morzem Żółtym. Poza głównym murem obronnym istnieje wiele mniejszych, biegnących równolegle do głównego lub otaczających określone miejsca. Główna część muru ciągnie się na długości 2400 km, a całość budowli szacuje się na około 6000 km. Wznoszono go ponad 17 stuleci (od V w. p.n.e.), a jego budowa została okupiona ofiarą prawie 3 mln istnień. Ludzi, którzy umierali podczas budowy muru, wmurowywano do środka, aby zapobiec epidemii. Także nieposłusznych budowniczych karano wmurowaniem żywcem. Obecnie spora część muru jest w bardzo złym stanie z powodu ciągłej erozji. W czasach swojej świetności mur miejscami miał 6 metrów wysokości i szerokości – od 5 do 8 metrów. Wielki Mur Chiński, tak samo jak piramidy w Egipcie, od wieków fascynuje i przyciąga wielu ludzi. Dlatego też każdego roku wzdłuż budowli odbywa się maraton. Byli i tacy śmiałkowie, którzy wykonywali skoki na deskorolce przez mur!

• Terakotowa Armia (dosłownie: "Figury żołnierzy i koni") to uznana za ósmy cud świata armia ośmiu tysięcy figur naturalnej wielkości, wykonanych z wypalonej gliny. Figury znajdują się w grobowcu pierwszego chińskiego cesarza Qin Shi Huang Di. W trakcie pochówku cesarza w 210 p.n.e. cała armia również została zakopana pod ziemią. Według wierzeń, Terakotowa Armia miała strzec cesarza i pomóc mu uzyskać władzę w życiu pozagrobowym. Aż strach pomyśleć, że maszeruje tak już 23 wieki! Figury zostały przypadkowo znalezione przez trzech chłopów: Yang Xinman, Yang Peiman i Yang Peiyan podczas kopania studni w marcu 1974 r. Każda z nich ma cechy indywidualne, twarze różnią się od siebie i wyrażają inne emocje. Żołnierze przedstawieni są w różnych pozycjach, mają różne uzbrojenie i fryzury. W 1987 roku Terakotowa Armia została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

• Mieszkańcy Chin jako pierwsi: wyprodukowali proch, wyroby z porcelany i laki, pisali na papierze i używali papierowych pieniędzy oraz ubierali się w jedwab. Wynaleźli także kompas (igłę magnetyczną), komory wodoszczelne na statkach, chomąto dla konia, okulary przeciwsłoneczne, piece do wytopu żelaza, sejsmograf, taczkę, liczydło i latawiec.

• Nieprawdą jest, że druk został wynaleziony w Europie przez Jana Gutenberga w XV wieku. Ten sposób powielania dzieł odkryli Chińczycy. W 593 r. n.e. w Państwie Środka powstała pierwsza czcionka drukarska, a w 700 r. w Pekinie dostępna była drukowana gazeta.

• Pierwszy papier, w formie podobnej do obecnie używanej, pojawił się w 105 r. n. e. Wynalazł go eunuch - Tsai Lun, kancelista na dworze cesarza He Di z dynastii Han. Próbując zastąpić mało wytrzymałe tabliczki w bibliotece cesarskiej bardziej stosownym materiałem do pisania, postanowił wypróbować surowce roślinne. Papier, który wyprodukował, zawierał korę drzew, odpad konopny i resztki sieci rybackich. Chińczykom długo nie udało się utrzymać w tajemnicy produkcji papieru. Już pod koniec IV w. technologię poznali Koreańczycy, a w VIII w., za sprawą chińskich jeńców, przedostała się ona do krajów arabskich, a stamtąd – do Europy.

• Pismo chińskie jest najstarszym pismem świata. Ponad tysiąc lat po narodzinach pisma w Mezopotamii i Egipcie, w dolinie Żółtej Rzeki w Chinach wynaleziono nowy rodzaj pisma. Najwcześniejsze z chińskich zapisków pochodzą z 160 r. p.n.e., z biegiem lat pierwsze symbole rozwinęły się, przy niewielu wpływach z zewnątrz, we współczesne chińskie znaki, co sprawia, że pismo chińskie jest właśnie najstarszym – używanym do dziś – pismem świata.

• Starożytni Chińczycy byli ludem najbardziej świadomym spraw zdrowia. Medycyna opierała się na zielarstwie i stymulowaniu wrażliwych punktów ciała. To właśnie z Chin wywodzi się akupunktura, akupresura i moksa (zabieg polegający na przykładaniu do skóry w określonych miejscach rozżarzonego stożka). Zabiegi te są stosowane do dzisiaj nie tylko w Chinach, ale na całym świecie ze względu na ich wysoką skuteczność. Tradycyjna medycyna chińska liczy sobie prawie 5000 lat!

• Chińczycy jako pierwsi (ok. 2000 r. p.n.e.) przedstawili hipotezę o związku pracy serca z krążeniem krwi, w Europie zaś przyjęto ją za prawdziwą dopiero dwa tysiące lat później!

• Jednym z ważniejszych osiągnięć medycyny chińskiej było wprowadzenie w XI w. szczepień ochronnych.

• Chińczycy także jako pierwsi zastosowali badanie pulsu jako sposób diagnozowania chorego. Osiągnęli w tym mistrzostwo, gdyż potrafili rozpoznać 28 rodzajów pulsu, a według niektórych źródeł nawet do 100.

• Starożytni Chińczycy kładli wielki nacisk na higienę osobistą; już od V w. p.n.e. obowiązkowe było mycie rąk pięć razy dziennie, gorąca kąpiel co pięć dni oraz mycie włosów co trzeci dzień, a począwszy od X w. n.e. powszechne stało się korzystanie z publicznych sal kąpielowych.

• Chińczycy już w VIII w. dbali o zęby. Obraz mnicha czyszczącego zęby na jednym z fresków, datowanych na rok około 775 n.e., świadczy o przywiązywaniu wagi do higieny jamy ustnej.

• W starożytnych Chinach ważnym elementem działań lekarza było stosowanie amuletów, zaklęć i modlitw. Do około VIII w.n.e. w Chinach mianem lekarza określany był każdy, kto zajmował się leczeniem ludzi, alchemią, farmacją, hodowlą pijawek, religią, mistyką lub podobnymi zajęciami. Dopiero ok. 758 r. n.e. wśród adeptów sztuki medycznej wprowadzono egzaminy sprawdzające ich stan wiedzy.

• Chińczycy niemal jako ostatni zdecydowali się na stosowanie lekarstw pod postacią tabletek i pigułek tak szeroko stosowanych w medycynie zachodniej.

• Także w Chinach stworzono sztukę aranżacji przestrzeni – feng shui. W dziedzinie architektury dominowała myśl, że człowiek nie istnieje w oderwaniu od natury. Dało to przekonanie o istnieniu kosmicznego wzoru i symbolice kierunków świata i pór roku. Chińczycy wznosili budowle z surowca naturalnego, takiego jak bambus, drewno, gips oraz płytki (terakota, ceramika). Chińska architektura w sposób niezwykły i delikatny dopasowywała się do otaczającej przyrody – zachowywała i w pełni podkreślala jej uroki. Najstarszą budowlą z drewna jest pagoda Foguang Si z 1056 r. n.e. w mieście Yingxian w prowincji Shanxi.

• W starożytnych Chinach znano liczby ujemne. Dla odróżnienia ich od dodatnich stosowano w zapisie dwa kolory. Czarny oznaczał wartości ujemne, a czerwony – dodatnie.

• W zapisie liczbowym Chińczycy przez długi czas nie stosowali żadnego symbolu dla oznaczenia zera. W miejscu, gdzie powinno się ono znaleźć, pozostawiano puste miejsce.

• Wielkim osiągnięciem matematyki chińskiej jest wyznaczenie wartości liczby pi z bardzo dużą, jak na owe czasy, dokładnością. Liu Hui, żyjący w III w. n.e., podał wartość pi jako 3,14159. Prawdziwy przełom nastąpił w V w., gdy obliczeniami zajęli się znakomity matematyk, astronom i inżynier Zu Chongzhi oraz jego syn Zu Gengzhi, którzy wyznaczyli wartość pi do 10 miejsca po przecinku – 3,1415929203.

• Chiny rozpoczęły budowę najdłuższego mostu wiszącego na świecie. Będzie mierzył 2,68 km i połączy brzegi rzeki Qiantang u jej ujścia do zatoki Hangzou - poinformowała agencja Xinhua.Most zostanie ukończony w 2012 r. i będzie o 220 m dłuższy niż obecny rekordzista - mierzący 2 460 m most w Millau we Francji.

• Z Chin pochodzą dwie, coraz bardziej popularne także w Polsce, rasy psów: mops i grzywacz chiński. Rasy te należą do tzw. psów do towarzystwa. Mopsy początkowo były hodowane tylko na dworze cesarskim, a za ich hodowanie poza dworem groziła kara śmierci. Dzisiaj cena mopsa w Chinach potrafi dorównać nawet wartości rodzinnego samochodu! Grzywacz chiński nie ma na sobie zbyt wiele sierści i jest prawie… nagi! Włosy występują jedynie na czubku głowy i ogonie. Psy te nie stanowią zagrożenia dla alergików, ponieważ sierść grzywaczy jest podobna w strukturze do włosów ludzkich.

Czy wiesz, kiedy i jak powstawały wynalazki naukowe i techniczne w starożytnych Chinach?

• brąz, żelazo

W II tysiącleciu p.n.e. zastosowano do produkcji narzędzi brąz, jednak produkcja wymagała sprowadzenia z dużych odległości cyny, co znacznie ograniczało jego upowszechnienie. Znane są naczynia z brązu, pochodzące z II tysiąclecia używane w celach obrzędowych.
W VI-V wieku p.n.e. rozpowszechniło się żelazo, a na początku naszej ery rozpoczęto wytop tego surowca, co w Europie opracowano dopiero w XV wieku.

• porcelana

Chińską porcelanę zaczęto wyrabiać w VI w. n.e., natomiast w Europie poznano tę metodę dopiero 11 wieków później! Był czas, że chińska porcelana była cenniejsza niż klejnoty. Na porcelanowy zawrót głowy cierpieli niektórzy władcy, w tym August II Mocny, elektor saski. Gotowy był zapłacić tysiące talarów lub przehandlować pułk wojska, by stać się posiadaczem, np. olbrzymiej wazy. Tenże August II trzymał na swoim dworze Johanna Friedricha Böttgera, alchemika, który miał mu wyprodukować złoto. Böttgerowi złoty kruszec nigdy się w tyglu nie urodził, za to opracował technologię wyrobu porcelany. Nazywano ją w Saksonii "białym złotem”, ponieważ zastępowała złoto jako królewski podarunek.
Chińska porcelana od saksońskiej jest starsza o ponad 10 wieków. Wysokiej jakości białe, przeświecające tworzywo uzyskano z mieszanki glinki kaolinowej ze skaleniem i kwarcem. Porcelanę zdobiono dekoracją malowaną, modelowaną w formie reliefu, wycinaną lub rytą. W zdobieniu przeważały elementy roślinne, zwierzęce, postacie ludzkie, pejzaże ze sztafażem, sceny rodzajowe. Doskonałość w zakresie znajomości szkliw i wyszukanego kształtu naczyń osiągnęli Chińczycy za panowania dynastii Song (960-1279). W tym właśnie czasie pojawiły się wyroby zwane seladonami, o szkliwie w różnych odcieniach zieleni, zdobione podszkliwnie rzeźbionymi i rytowanymi wzorami. XIV i XV w., za panowania dynastii Yuan, najsławniejszym centrum produkcji stało się Jingdezhen, zyskując tytuł Chińskiej Stolicy Porcelany, a przedmioty pochodzące z jego pieców uznane zostały za wzór doskonałości techniki i piękna.

• jedwab

U progu cywilizacji chińskiej produkcję jedwabiu – jak głosi legenda – poznano dość przypadkowo: rozwijając kokony motyla jedwabnika, co zapoczątkowało jego hodowlę. Jak mówi legenda, jedwab odkryła i rozpowszechniła cesarzowa Xi-ling, żona cesarza Huang Di panującego ok. 2700-2600 r. p.n.e. Ze skręcenia delikatnych i cieniutkich nitek jedwabnika powstawała szlachetna przędza, z której następnie wytwarzano materię różnej grubości, np. cieniutką i przezroczystą gazę lub gruby brokat. Tajemnica wyrobu jedwabiu była strzeżona tak silnie jak produkcja papieru. Jedwab był bardzo ważnym i poszukiwanym materiałem nie tylko w Chinach. Transportowano go do najbliższych państw, a także do bardziej odległych, np. Indii, Persii czy krajów śródziemnomorskich. Jedwab sprzedawano za konie lub drogocenne surowce, takie jak: złoto, nefryt czy lapis lazuri. Już w starożytności istniał tzw. Jedwabny Szlak, czyli droga, którą uczęszczali kupcy handlujący jedwabiem z Chin, aż po wybrzeże Morza Śródziemnego. Dopiero w VI w. n.e. na terenie Bizancjum, za panowania cesarza Justyniana Wielkiego, rozpoczęto hodowlę jedwabników, a co za tym idzie produkcję tkanin jedwabnych. Europa Zachodnia zapoznała się z nimi dopiero po wyprawach krzyżowych (1095-1261).

• pług

Produkowano go w Chinach już w III w. p.n.e., a powszechnie zaczęto go używać w za panowania dynastii Han (206 p.n.e.-220 n.e.); był wykonany z żelaza. W Europie zaś pierwsze prymitywne pługi zaczęły powstawać dopiero w X w. n.e.

• siewnik

Podobnie jak pług był znany już od czasów dynastii Han (206 r. p.n.e.-220 r. n.e.). Umożliwiał równe rozmieszczanie ziaren oraz sianie ich na różnej głębokości, spowodował też zwiększenie wydajności plonów.

• taczka

Powstała najprawdopodobniej w okresie dynastii Han. Miała zastępować konia lub wołu, dlatego początkowo nazywano ją „drewnianym wołem”. Taczka znacznie zwiększyła wydajność pracy robotnika i była ogromnym udogodnieniem dla ludzi, którzy nie posiadali zwierząt. Pierwsze wizerunki taczek widnieją na reliefach w grobowcach pochodzących z ok. 150 r. n.e.

• proch

Już w 300 r. n.e. znany był tekst Baopuzi autorstwa słynnego księcia alchemików – Ge Honga. Zostały w nim wymienione najważniejsze składniki „czarnego prochu”, jednak za wynalazcę prochu uznaje się taoistycznego chemika pochodzącego z IX wieku, żyjącego w okresie dynastii Tang (618-907 roku)

• kusza

Pierwsze jej egzemplarze pojawiły się w Chinach, jak większość wynalazków – za panowania dynastii Han. Posiadała mechanizm zwalniający, wykonany z brązu, pozwalający na wypuszczenie pocisku o olbrzymim zasięgu, bez użycia szczególnie dużej siły.

• kompas

Chińczycy wynaleźli kompas i jako pierwsi poznali właściwości igły magnetycznej. Używano jej pod postacią namagnesowanej łyżki już od I wieku n.e., zaś niewykluczone, iż – jako sekret magików nadwornych – począwszy od II w. p.n.e. Pod koniec III w. owa łyżka przybierać zaczęła postać magnetycznej igły. Początkowo była jednak wykorzystywana do celów raczej magicznych, między innymi do poszukiwania pomyślnych miejsc dla lokalizacji jakiejś budowli.